Vefat eden kişinin telefonu mirasçılara kalabilir; fakat telefonun içindeki e-postalar, özel mesajlar ve bulut hesabı aynı kolaylıkla devralınamaz. Dijital mirasta cihazın mülkiyeti, hesabın kullanım hakkı ve içerikteki malvarlığı değerleri birbirinden ayrılmalıdır.
Kısa Cevap
Dijital miras; sosyal medya ve e-posta hesapları, bulut dosyaları, alan adları, kripto varlıklar ve dijital telif gelirleri gibi unsurları kapsar. Mirasçılar ölüm belgesi ve mirasçılık belgesiyle hesabın kapatılmasını veya bazı verilere erişimi isteyebilir; ancak erişim otomatik değildir. Sonuç, varlığın ekonomik değerine, hesabın sözleşmesine, platform politikasına, şifrelemeye ve ölen kişinin mahremiyetine göre değişir.
Dijital Miras Neleri Kapsar?
Dijital miras için Türk hukukunda bütün ayrıntıları tek başına düzenleyen özel bir kanun bulunmamaktadır. Bu nedenle miras hukuku, sözleşmeler, kişisel verilerin korunması, fikrî haklar ve platform kuralları birlikte değerlendirilir.
Dijital mirasa konu olabilecek başlıca unsurlar şunlardır:
- Instagram, Facebook, X ve TikTok hesapları,
- Gmail ve diğer e-posta hesapları,
- iCloud, Google Drive ve çevrimiçi yedekler,
- İnternet sitesi ve alan adı kayıtları,
- Kripto para ve dijital cüzdanlar,
- YouTube geliri ve çevrimiçi mağaza hesapları,
- Fotoğraf, video, yazılım ve dijital eserler,
- Oyun hesapları, abonelikler ve dijital lisanslar.
Her dijital unsur mirasçılara aynı şekilde geçmez. Ekonomik değeri bulunan bir varlık ile yalnızca kişisel haberleşmeler içeren sosyal medya hesabı arasında önemli fark vardır.
Vefat Edenin Sosyal Medya Hesabı Ne Olur?
Hesabın akıbeti büyük ölçüde platform politikasına ve kişinin sağlığında yaptığı tercihlere bağlıdır. Bazı platformlar hesabı anılaştırma, silme veya önceden belirlenen kişiye sınırlı yönetim yetkisi verme seçenekleri sunar.
Facebook, ölüm bildiriminden sonra hesabın anılaştırılmasına veya kaldırılmasına izin verebilir. Hesap sahibi önceden bir “varis kişi” belirlediyse bu kişi bazı sınırlı işlemleri yapabilir; ancak kural olarak özel mesajların tamamını okuyamaz.
Google, Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi üzerinden kişinin önceden belirlediği kimselerle belirli verileri paylaşmasına veya hesabın silinmesine imkân tanır. Ölümden sonra yakınların ayrıca başvuru yapması mümkündür; fakat Google her talepte hesap şifresini veya bütün içeriği teslim edeceğini garanti etmez.
Apple da “Miras Kişisi” belirlenmesini kabul eder. Belirlenen kişinin ölüm belgesi ve erişim anahtarıyla belirli hesap verilerine erişim istemesi mümkündür. Şifrelenmiş bazı veriler ve satın alınan lisanslı içerikler erişim dışında kalabilir.
Mirasçılar Hesaba Girebilir veya Hesabı Kapattırabilir mi?
Mirasçılık belgesi, hesap üzerindeki bütün yetkileri doğrudan mirasçıya vermez. Platform; ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, kimlik bilgileri ve bazı durumlarda mahkeme kararı isteyebilir.
Mirasçılar genellikle şu taleplerde bulunabilir:
- Hesabın anılaştırılması,
- Hesabın kalıcı olarak silinmesi,
- Kötüye kullanılan hesabın dondurulması,
- Ekonomik değer taşıyan verilere erişim,
- Belirli fotoğraf veya dosyaların teslimi.
Buna karşılık ölen kişinin özel mesajlarının, geçmiş yazışmalarının ve şifrelerinin tamamına erişim daha sınırlı değerlendirilebilir. Yazışmanın diğer taraflarının mahremiyeti de korunur.
Örneğin Melikgazi’de yaşayan mirasçıların, vefat eden yakınının ticari e-posta hesabındaki müşteri sözleşmelerine erişim talebi ile aile içi özel mesajlarını istemesi aynı hukuki gerekçeye dayanmaz.
Kişisel Veriler ve Mahremiyet Ölümden Sonra Biter mi?
KVKK’nın koruma sistemi esas olarak gerçek kişilere ilişkin kişisel verilere dayanır; ölüm sonrası durumun bütün ayrıntıları açıkça düzenlenmiş değildir. Bununla birlikte ölen kişinin hatırası, özel hayatı ve haberleşmeleri tamamen korumasız kalmaz.
Ayrıca hesaplarda yaşayan üçüncü kişilere ait mesajlar, fotoğraflar, sağlık bilgileri ve ticari sırlar bulunabilir. Bu nedenle mirasçı olmak, bütün verileri sınırsız biçimde inceleme veya yayımlama hakkı vermez.
Mirasçılar, ölen kişinin kişilik değerlerine yönelik saldırıların durdurulmasını isteyebilir. Ancak elde ettikleri özel yazışmaları sosyal medyada yayımlamaları, yaşayan kişilerin kişilik ve iletişim haklarını ihlal edebilir.
Kripto Para, Alan Adı ve Dijital Telif Miras Kalır mı?
Ekonomik değer taşıyan dijital varlıklar, genel miras hukuku ilkeleri çerçevesinde terekeye dâhil olabilir. Kripto para, internet alan adı, dijital mağaza geliri veya telif hakkından doğan mali haklar buna örnek gösterilebilir.
Asıl sorun çoğu zaman hukuki hak değil, teknik erişimdir. Kripto cüzdanın özel anahtarı veya kurtarma kelimeleri bilinmiyorsa mirasçılık belgesine rağmen varlığa erişmek imkânsız hâle gelebilir. Merkezi bir borsadaki hesapta ise platform kimlik ve mirasçılık belgeleriyle işlem yapabilir.
Oyunlar, e-kitaplar ve çevrimiçi abonelikler bakımından kullanıcı çoğu zaman eserin sahibi değil, kişiye özel kullanım lisansının sahibidir. Bu lisansın devredilip devredilemeyeceği sözleşmeye göre değişir.
Kayseri OSB’de faaliyet gösteren bir işletme sahibinin alan adı, bulut arşivi ve internet mağazası şifrelerinin plansız bırakılması, ticari faaliyetin haftalarca durmasına neden olabilir.
Sağlığında Dijital Miras Planlaması Nasıl Yapılır?
Dijital miras planı yalnızca şifreleri bir kâğıda yazmak değildir. Güvenli bir plan için:
- Sahip olunan dijital varlıkların envanteri çıkarılmalı,
- Ekonomik değer taşıyan hesaplar ayrı belirtilmeli,
- Platformların miras kişisi seçenekleri etkinleştirilmeli,
- Kripto erişim bilgileri güvenli ve kademeli biçimde saklanmalı,
- Hangi hesapların silineceği veya korunacağı yazılmalı,
- Gerekirse vasiyetname ya da vasiyeti yerine getirme görevlisi düşünülmelidir.
Şifrelerin doğrudan vasiyetname metnine yazılması güvenlik riski doğurabilir. Vasiyetnamenin hukuken geçerli şekle uygun hazırlanması, teknik erişim bilgilerinin ise ayrı ve güvenli bir yöntemle korunması daha sağlıklıdır.
Vefattan Sonra İzlenecek Yol
İlk aşama
Telefonu sıfırlamayın, abonelikleri aceleyle kapatmayın ve cihazdaki verilere zarar vermeyin. Ölüm ve mirasçılık belgelerini hazırlayın.
Platform başvuruları
Her platformun ölüm sonrası hesap formunu kullanın. Anılaştırma, kapatma veya erişim seçeneklerinden somut ihtiyaca uygun olanı seçin.
Ekonomik varlıkların tespiti
Banka hareketleri, kripto borsaları, alan adları, telif gelirleri ve çevrimiçi mağaza hesapları araştırılmalıdır. Vergi ve tereke işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
- Telefonu hemen sıfırlamak: Cihazdaki tek erişim imkânı kaybolabilir.
- Mirasçılık belgesinin şifre hakkı verdiğini düşünmek: Platform sözleşmesi ve mahremiyet sınırları ayrıca incelenir.
- Kripto bilgilerini sıradan mesajda saklamak: Güvenlik ve kayıp riski yaratır.
- Özel yazışmaları aile içinde yaymak: Yaşayan üçüncü kişilerin haklarını ihlal edebilir.
Sık Sorulan Sorular
Vefat eden kişinin Instagram hesabının şifresi alınabilir mi?
Platformlar genellikle şifre teslim etmez. Hesabın silinmesi veya anılaştırılması için belgeyle başvuru yapılabilir.
Mirasçılar Gmail içeriğini görebilir mi?
Bazı durumlarda belirli verilere erişim sağlanabilir; ancak mirasçılık belgesi tek başına bütün e-postalara erişimi garanti etmez.
Kripto para mirasçılara geçer mi?
Ekonomik değer olarak terekeye dâhil olabilir. Fakat özel anahtar veya borsa erişimi bulunamazsa fiilî tahsil mümkün olmayabilir.
Sosyal medya hesabı vasiyetle bir kişiye bırakılabilir mi?
Kişi isteklerini vasiyetinde açıklayabilir; ancak hesabın devri platform sözleşmesi ve teknik kurallarla sınırlı olabilir.
Mirasçılar hesabı kullanmaya devam edebilir mi?
Hesaba vefat eden kişiymiş gibi giriş yapmak platform kurallarına ve üçüncü kişilerin haklarına aykırı sonuçlar doğurabilir. Resmî ölüm sonrası başvuru yolları kullanılmalıdır.
Sonuç
Dijital mirasta en büyük kayıp, çoğu zaman hukuki haktan değil hazırlıksızlıktan doğar. Malvarlığı değeri taşıyan hesaplar, kişisel arşivler ve silinmesi istenen profiller sağlığında ayrıştırılmalıdır. Ölüm sonrası işlem gerekiyorsa Kayseri miras avukatı veya dijital miras avukatı Kayseri kapsamında platform politikaları, tereke ve mahremiyet birlikte değerlendirilmelidir.
Bu içerik Av. Cemal YILDIRIM ve Av. Mücahid İsa Dağlı (YD Hukuk ve Danışmanlık – Kayseri) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları vardır; kesin değerlendirme için bir avukata danışınız. YD Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri'de faaliyet göstermektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir.