İş Kazası Tazminat Davası ve Şartları
İş kazaları, işçinin çalışma hayatı içerisinde karşılaşabileceği en ağır hukuki ve insani süreçlerden biridir. İş kazası sonrasında hem SGK işlemleri hem de maddi ve manevi tazminat süreci dikkatli şekilde yürütülmelidir.
Özellikle kusur oranı, maluliyet raporu, iş güvenliği kayıtları ve deliller; açılacak davanın sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir.
İş Kazası Tazminat Davası Nedir?
İş kazası tazminat davası; işçinin iş ilişkisi kapsamında yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde, işverenin hukuki sorumluluğuna dayanılarak açılan maddi ve manevi tazminat davasıdır.
Bu davalarda yalnızca asıl işveren değil; taşeronlar, alt işverenler ve bazı durumlarda iş güvenliği sorumluları da sorumlu tutulabilmektedir. Özellikle inşaat, fabrika, sanayi ve organize sanayi bölgelerinde meydana gelen iş kazalarında birden fazla şirketin sorumluluğu gündeme gelebilmektedir.
Örneğin bir inşaat projesinde ana firma ile birlikte taşeron ve alt taşeron şirketler bulunuyorsa; işçinin ölümü veya yaralanması halinde tüm şirketler müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir.
Hangi Durumlar İş Kazası Sayılır?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre bazı durumlar doğrudan iş kazası kabul edilmektedir. Uygulamada birçok kişi bazı olayların iş kazası sayılmadığını düşünse de, gerçekte bu olaylar tazminat hakkı doğurabilmektedir.
- İşçinin işyerinde bulunduğu sırada yaşadığı bedensel veya ruhsal zararlar,
- Görev nedeniyle işyeri dışında bulunduğu sırada yaşanan olaylar,
- İşveren tarafından sağlanan servis aracında meydana gelen kazalar,
- Emziren kadın işçinin süt izni sırasında yaşadığı kazalar,
- İş nedeniyle meydana gelen trafik kazaları,
- İşyerinde gerçekleşen kalp krizi gibi olaylar.
Yargıtay uygulamalarında, işçinin işyerinde kalp krizi geçirmesi dahi birçok durumda iş kazası kabul edilmektedir.
İş Kazası Nedeniyle Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
İş kazaları sonrasında hem maddi hem de manevi tazminat talep edilebilir.
Manevi Tazminat
İş kazası nedeniyle yaşanan acı, elem ve psikolojik yıkım sebebiyle manevi tazminat istenebilir.
Mahkeme manevi tazminat miktarını belirlerken olayın ağırlığını, kusur oranlarını, tarafların ekonomik durumunu, yaralanmanın veya ölümün etkisini ve paranın alım gücünü dikkate almaktadır.
Yaralanmalı İş Kazalarında Maddi Tazminat
Yaralanmalı iş kazalarında genellikle şu zarar kalemleri talep edilmektedir:
- Geçici iş göremezlik zararları,
- Sürekli iş göremezlik zararları,
- Kalıcı sakatlık nedeniyle gelir kaybı,
- Tedavi giderleri,
- Bakım giderleri,
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar.
Maluliyet oranı, alınacak sağlık kurulu raporlarıyla belirlenmektedir.
Ölümlü İş Kazalarında Maddi Tazminat
İşçinin hayatını kaybetmesi halinde cenaze giderleri, tedavi giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Destekten yoksun kalma tazminatı; eş, çocuk, anne ve baba gibi destek gören yakınların maddi kayıplarını kapsar. Destek hesaplaması genellikle bilirkişi incelemesiyle yapılmaktadır.
İş Kazası Tazminat Davasında Zamanaşımı Süresi
İş kazası nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi 10 yıldır.
Ancak olay nedeniyle ceza davası açılmışsa ve ceza zamanaşımı daha uzun ise; tazminat davasında da daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanabilir.
Örneğin taksirle ölüme neden olma suçunda ceza zamanaşımı daha uzun olabileceğinden, tazminat davasında da bu süre uygulanabilmektedir.
Uzun süre beklenmesi; delillerin kaybolmasına, kamera kayıtlarının silinmesine ve ciddi hak kayıplarına neden olabilmektedir.
İş Kazasının Tespiti Davası Nedir?
Bazı durumlarda SGK, meydana gelen olayı iş kazası olarak kabul etmemektedir. Böyle durumlarda “iş kazasının tespiti davası” açılması gerekir.
Bu dava SGK’ya ve işverene karşı açılmaktadır. İş kazasının tespiti davası kesinleşmeden bazı tazminat süreçleri ilerleyememektedir.
Bu davalarda kamera kayıtları, tanık anlatımları, SGK müfettiş raporları ve iş güvenliği kayıtları büyük önem taşımaktadır.
İş Kazası Davalarında Yetkili Mahkeme
İş kazası davalarında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir.
- İşverenin yerleşim yerinde,
- İş kazasının meydana geldiği yerde,
- İşçinin yerleşim yerinde
dava açılabilir. Yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, dava süreci açısından önem taşımaktadır.
İş Kazası Tazminat Davası Ne Kadar Sürer?
İş kazası davalarının süresi olayın ölümlü veya yaralanmalı olmasına, kusur raporlarına, maluliyet incelemelerine, ceza dosyasının durumuna ve bilirkişi süreçlerine göre değişmektedir.
Ölümlü iş kazası davaları genellikle birkaç yıl içerisinde sonuçlanırken, ağır yaralanmalı dosyalarda süreç daha uzun sürebilmektedir.
Sonuç
İş kazaları yalnızca işçinin değil, ailesinin de hayatını doğrudan etkileyen ciddi hukuki süreçlerdir. Özellikle SGK işlemleri, kusur raporları, maluliyet hesaplamaları ve tazminat miktarları profesyonel şekilde takip edilmelidir.
İş kazası sonrası sürecin doğru yönetilmesi; hak kaybı yaşanmaması, gerçek zarar miktarının ortaya çıkarılması ve sorumluların hukuken hesap vermesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu içerik Av. Cemal YILDIRIM ve Av. Mücahid İsa DAĞLI (YD Hukuk ve Danışmanlık – Kayseri) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları vardır; kesin değerlendirme için bir avukata danışınız.