Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu (2026 Güncel Rehber)
“Hiç tanımadığım bir icra dosyasında adımın geçtiğini öğrendim. Daha önce hiçbir ilgim olmayan bir dosyada banka bilgilerim, T.C. kimlik numaram ve adresim kullanılmış. Bu durum suç olabilir mi?”
Kişisel verilerin korunması, günümüzde en önemli temel haklardan biridir. Özellikle icra takipleri, banka işlemleri ve dijital sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi veya üçüncü kişilere aktarılması nedeniyle açılan ceza soruşturmalarının sayısı her geçen yıl artmaktadır. Özellikle Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi yerleşkesinde faaliyet gösteren icra dairelerinde yürütülen takiplerde de zaman zaman kişisel verilerin hukuka aykırı kullanıldığı iddiaları ceza soruşturmalarına konu olabilmektedir.
Peki kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi suçu hangi durumlarda oluşur?
KİŞİSEL VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇU NEDİR?
Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesine göre;
- Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına vermek,
- Kişisel verileri yaymak,
- Kişisel verileri hukuka aykırı şekilde ele geçirmek,
- suç olarak düzenlenmiştir.
- Kanunun amacı, kişilerin kendilerine ait bilgilerin rızaları dışında kullanılmasını ve başkalarına aktarılmasını önlemektir.
KİŞİSEL VERİ NEDİR?
Kişisel veri yalnızca T.C. kimlik numarasından ibaret değildir.
Örneğin;
- Ad ve soyad,
- T.C. kimlik numarası,
- Adres bilgisi,
- Telefon numarası,
- E-posta adresi,
- Banka hesap bilgileri,
- İcra dosyalarındaki kişisel bilgiler,
- Araç plakası (bazı durumlarda),
- Fotoğraf ve görüntüler,
- Parmak izi ve biyometrik veriler,
- kişisel veri kapsamında değerlendirilebilir.
- Her olayın özelliğine göre farklı bilgiler de kişisel veri sayılabilir.
SUÇ HANGİ DAVRANIŞLARLA İŞLENEBİLİR?
Kanunda üç farklı seçimlik hareket bulunmaktadır.
Kişisel Veriyi Başkasına Vermek
Kişiye ait bilgilerin hukuka aykırı şekilde üçüncü kişilere aktarılması bu kapsamdadır.
Kişisel Veriyi Yaymak
Bilgilerin çok sayıda kişinin erişimine açılması veya paylaşılması hâlinde bu seçimlik hareket oluşabilir.
Kişisel Veriyi Ele Geçirmek
Kişinin rızası olmaksızın kişisel verilerin elde edilmesi de ayrıca suç olarak düzenlenmiştir.
AVUKATIN 89/1 HACİZ İHBARNAMESİ GÖNDERMESİ HER ZAMAN SUÇ MUDUR?
Hayır.
Burada çok önemli bir ayrım bulunmaktadır.
İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesi kapsamında üçüncü kişilere haciz ihbarnamesi gönderilmesi, kanunun öngördüğü şartlar gerçekleşmiş ve kişisel veriler hukuka uygun şekilde elde edilmişse, tek başına suç oluşturmaz.
Ancak uygulamada bazı dosyalarda, alacaklı veya vekili tarafından hiçbir hukuki ilişki bulunmayan kişilerin kimlik ve adres bilgilerinin icra dosyasına eklenerek bu kişilere 89/1 haciz ihbarnamesi gönderildiği yönünde iddialar gündeme gelebilmektedir.
Eğer üçüncü kişilere ait T.C. kimlik numarası, adres veya diğer kişisel veriler hukuka aykırı yollarla temin edilerek icra takibinde kullanılmışsa, somut olayın özelliklerine göre TCK’nın 136. maddesi kapsamında ceza sorumluluğu doğabilir.
Bu nedenle değerlendirme yapılırken yalnızca ihbarnamenin gönderilmiş olması değil, kişisel verilerin hangi yolla elde edildiği ve hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı ayrıca incelenmelidir.
89/1 HACİZ İHBARNAMESİNDE HANGİ SORUNLAR YAŞANABİLİYOR?
Uygulamada zaman zaman;
- Borçlu ile hiçbir ilgisi bulunmayan kişilere ihbarname gönderilmesi,
- Üçüncü kişilere ait kimlik bilgilerinin dosyada bulunması,
- T.C. kimlik numarasının hukuka aykırı şekilde kullanılması,
- Adres bilgilerinin kaynağının açıklanamaması,
- gibi iddialar ceza soruşturmalarına konu olabilmektedir.
- Özellikle Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi yerleşkesinde bulunan icra dairelerinde yürütülen takiplerde de bu tür uyuşmazlıklarla karşılaşılabilmektedir.
- Her somut olayda kişisel verilerin hangi hukuki dayanakla dosyaya girdiği ayrıca araştırılmaktadır.
KİŞİSEL VERİNİN HUKUKA UYGUN KULLANILMASI NE DEMEKTİR?
Her veri kullanımı suç değildir.
Örneğin;
- Kanunun açıkça izin verdiği durumlar,
- Mahkeme kararına dayanan işlemler,
- İcra takiplerinin kanuni prosedürü,
- İlgilinin açık rızasının bulunduğu hâller,
- hukuka uygunluk nedeni oluşturabilir.
- Ancak hukuki dayanak bulunmaksızın kişisel verilerin kullanılması ceza sorumluluğunu gündeme getirebilir.
BU SUÇUN CEZASI NEDİR?
Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesine göre;
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ayrıca Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesi kapsamında kayda alınan mağdur beyanı ve görüntülerinin suçun konusunu oluşturması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.
BU SUÇUN İNFAZ REJİMİ NASILDIR?
Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107. maddesinde özel olarak sayılan suçlar arasında yer almaktadır.
Bu nedenle TCK’nın 136. maddesinden verilen süreli hapis cezalarında hükümlünün koşullu salıverilmeden yararlanabilmesi için cezasının üçte ikisini infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekmesi gerekmektedir.
Bu yönüyle TCK 136, infaz bakımından da daha ağır sonuçlar doğuran suçlar arasında yer almaktadır.
DELİL OLARAK NELER KULLANILABİLİR?
Bu suçlarda;
- İcra dosyaları,
- UYAP kayıtları,
- Yazışmalar,
- Elektronik kayıtlar,
- Bilirkişi raporları,
- Tanık anlatımları,
- Resmî kurum yazışmaları,
- mahkeme tarafından birlikte değerlendirilmektedir.
- Özellikle kişisel verilerin hangi kaynaktan elde edildiğinin tespit edilmesi soruşturmanın en önemli aşamalarından biridir.
KAYSERİ’DE EN SIK KARŞILAŞILAN UYUŞMAZLIKLAR NELERDİR?
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı’nda özellikle;
- İcra takiplerinde üçüncü kişilere ait kişisel verilerin kullanıldığı iddiaları,
- Ticari ilişkiler nedeniyle müşteri bilgilerinin paylaşılması,
- Eski çalışanlara ait verilerin üçüncü kişilere verilmesi,
- Sosyal medya üzerinden kişisel bilgilerin yayılması,
- Hukuka aykırı adres ve kimlik bilgilerinin kullanılması,
- gibi olaylar nedeniyle soruşturmalar yürütülmektedir.
- Özellikle Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi yerleşkesindeki icra dairelerinde yürütülen takiplerde, üçüncü kişilere gönderilen haciz ihbarnameleri nedeniyle kişisel verilerin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı zaman zaman uyuşmazlık konusu olabilmektedir.
SIK SORULAN SORULAR
T.C. kimlik numaramın izinsiz kullanılması suç mudur?
Şartları oluştuğu takdirde evet. Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kullanılması TCK’nın 136. maddesi kapsamında suç oluşturabilir.
89/1 haciz ihbarnamesi gönderilmesi tek başına suç mudur?
Hayır. Kanuna uygun yürütülen icra takiplerinde gönderilen ihbarnameler tek başına suç oluşturmaz. Ancak kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde elde edilerek kullanılması hâlinde ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.
Adres bilgilerimin başkalarına verilmesi suç olabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde verilmesi suç oluşturabilir.
Bu suçta hapis cezası var mı?
Evet. Kanunda iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Bu suçun infazı farklı mıdır?
Evet. 5275 sayılı Kanun uyarınca TCK’nın 136. maddesi kapsamındaki süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için cezanın üçte ikisinin infaz edilmesi gerekmektedir.
SONUÇ
Kişisel verilerin korunması, yalnızca KVKK bakımından değil, ceza hukuku bakımından da güçlü şekilde güvence altına alınmıştır. Özellikle T.C. kimlik numarası, adres bilgisi veya diğer kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi ya da üçüncü kişilere aktarılması, ciddi ceza yaptırımları doğurabilir.
İcra takipleri sırasında düzenlenen 89/1 haciz ihbarnameleri de her somut olayda kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Kanuna uygun yürütülen takip işlemleri suç oluşturmazken, kişisel verilerin hukuka aykırı yollarla temin edilerek kullanılması durumunda ceza sorumluluğu gündeme gelebilir. Böyle bir durumla karşılaşıldığını düşünen kişilerin delilleri koruyarak gecikmeden hukuki destek alması hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.
⸻
Bu içerik Av. Cemal YILDIRIM ve Av. Mücahid İsa DAĞLI (YD Hukuk ve Danışmanlık – Kayseri) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları vardır; kesin değerlendirme için bir avukata danışınız.
Yasal Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir.