GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU VE CEZASI (2026 GÜNCEL REHBER)
“Telefonumu ekran değişimi için tamirciye bıraktım. Haftalardır oyalıyor, telefonu geri vermiyor. Artık telefonun nerede olduğunu bile söylemiyor. Bu durum yalnızca tüketici sorunu mu, yoksa ceza suçunu da oluşturabilir mi?”
Kayseri’de özellikle Düvenönü, Cumhuriyet Meydanı, Forum Kayseri çevresi ve telefon tamiri yapılan ticaret bölgelerinde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, tamir amacıyla teslim edilen telefonların veya diğer eşyaların iade edilmemesidir. Çoğu kişi bunun yalnızca bir alacak veya tüketici hukuku sorunu olduğunu düşünse de, bazı durumlarda güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelebilmektedir.
Peki hangi durumlarda güveni kötüye kullanma suçu oluşur?
GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU NEDİR?
Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesine göre;
Bir malın zilyetliği (fiili hâkimiyeti), muhafaza edilmesi veya belirli bir amaçla kullanılması için bir kişiye bırakılmış olmasına rağmen, bu kişinin mal üzerinde teslim amacına aykırı şekilde tasarrufta bulunması veya teslim olgusunu inkâr etmesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir.
Bu suçun temelinde güven ilişkisi bulunmaktadır.
Mal, fail tarafından çalınmamıştır; malik veya zilyet tarafından kendi rızasıyla teslim edilmiştir. Suç, teslimden sonra güvenin kötüye kullanılmasıyla ortaya çıkar.
HIRSIZLIK İLE GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Bu iki suç uygulamada sıkça karıştırılmaktadır.
Hırsızlıkta fail, malı sahibinin rızası olmaksızın alır.
Güveni kötüye kullanma suçunda ise mal, sahibinin rızasıyla teslim edilmiştir.
Örneğin;
- Telefonun cebinizden çalınması hırsızlık suçunu oluşturabilir.
- Telefonun tamir edilmek üzere teslim edilmesine rağmen geri verilmemesi ise şartları oluştuğunda güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir.
Bu nedenle malın faile hangi şekilde geçtiği büyük önem taşır.
TELEFONU TAMİRE VERDİNİZ, İADE EDİLMİYORSA SUÇ OLUŞABİLİR Mİ?
Evet.
Bu suçun uygulamadaki en yaygın örneklerinden biri budur.
Örneğin Kayseri’de Düvenönü bölgesinde faaliyet gösteren herhangi bir telefon tamircisine ekran değişimi veya teknik servis amacıyla telefonunuzu teslim ettiğinizi düşünelim.
Tamirci;
- Telefonu uzun süre iade etmiyor,
- Başkasına satıyor,
- Parçalıyor,
- Kendisi kullanıyor,
- “Bana hiç telefon teslim edilmedi.” diyerek teslim olgusunu inkâr ediyorsa,
somut olayın özelliklerine göre güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelebilir.
Ancak her gecikme otomatik olarak suç oluşturmaz. Arızanın devam etmesi veya makul tamir süresi tek başına ceza sorumluluğu doğurmaz. Önemli olan teslim amacına aykırı tasarruf veya teslimin inkâr edilmesidir.
HANGİ DAVRANIŞLAR BU SUÇU OLUŞTURABİLİR?
Örneğin;
- Tamire bırakılan telefonun satılması,
- Emanet bırakılan aracın izinsiz kullanılması,
- Kiralanan eşyanın iade edilmemesi,
- Teslim edilen makinenin başkasına devredilmesi,
- “Böyle bir eşya bana verilmedi.” denilmesi,
şartları oluştuğunda güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir.
Her olay kendi özelliklerine göre değerlendirilmektedir.
NİTELİKLİ GÜVENİ KÖTÜYE KULLANMA SUÇU NEDİR?
Kanunun ikinci fıkrasında daha ağır cezayı gerektiren hâller düzenlenmiştir.
Suçun;
- Meslek veya sanat ilişkisi,
- Ticaret ilişkisi,
- Hizmet ilişkisi,
- Başkasının malını idare etme yetkisi,
nedeniyle teslim edilen eşya hakkında işlenmesi hâlinde daha ağır ceza uygulanmaktadır.
Örneğin;
- Servise bırakılan araç,
- Teknik servise teslim edilen telefon,
- Muhasebeciye teslim edilen para,
- Depocuya bırakılan mallar,
olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
MOTORLU ARAÇLARDA CEZA DAHA MI AĞIR?
Evet.
24 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile önemli bir değişiklik yapılmıştır.
Suçun konusunun;
- Motorlu kara taşıtı,
- Deniz taşıtı,
- Hava taşıtı,
olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre belirlenecek ceza bir kat artırılmaktadır.
Örneğin tamir amacıyla teslim edilen otomobilin satılması veya teslim amacına aykırı şekilde kullanılması durumunda bu artırımlı ceza gündeme gelebilir.
BU SUÇUN CEZASI NEDİR?
Kanuna göre;
Basit hâlde;
- Altı aydan iki yıla kadar hapis,
- Adli para cezası,
öngörülmektedir.
Nitelikli hâlde ise;
- Bir yıldan yedi yıla kadar hapis,
- Üç bin güne kadar adli para cezası,
uygulanmaktadır.
Motorlu taşıt söz konusuysa ceza ayrıca bir kat artırılmaktadır.
SUÇUN OLUŞMASI İÇİN SATIŞ ŞART MIDIR?
Hayır.
Malın mutlaka satılmış olması gerekmez.
Teslim amacına aykırı şekilde kullanılması veya teslim olgusunun inkâr edilmesi de suçun oluşmasına neden olabilir.
Mahkeme her olayın özelliklerini ayrıca değerlendirir.
DELİL OLARAK NELER KULLANILABİLİR?
Bu suçlarda;
- Servis fişleri,
- Teslim tutanakları,
- Faturalar,
- Kamera kayıtları,
- WhatsApp yazışmaları,
- Tanık anlatımları,
- Banka dekontları,
önemli deliller arasında yer almaktadır.
Özellikle eşyanın gerçekten teslim edildiğinin ispatı büyük önem taşımaktadır.
KAYSERİ’DE EN SIK KARŞILAŞILAN UYUŞMAZLIKLAR NELERDİR?
Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı’nda özellikle;
- Telefon tamirine bırakılan cihazların iade edilmemesi,
- Servise bırakılan araçlarla ilgili uyuşmazlıklar,
- Emanet bırakılan ticari malların teslim edilmemesi,
- Kiralanan makinelerin geri verilmemesi,
- Satılması için bırakılan malların bedelinin ödenmemesi,
gibi olaylar nedeniyle güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin soruşturmalar yürütülebilmektedir.
Özellikle Düvenönü ve elektronik ürün tamiri yapılan bölgelerde yaşanan uyuşmazlıklarda, olayın yalnızca tüketici hukuku açısından değil, ceza hukuku bakımından da değerlendirilmesi gerekebilir.
SIK SORULAN SORULAR
TELEFONUMU TAMİRE VERDİM, GERİ VERMİYOR. SUÇ OLUŞUR MU?
Teslim amacına aykırı şekilde tasarrufta bulunulması veya teslimin inkâr edilmesi hâlinde şartları oluştuğunda güveni kötüye kullanma suçu gündeme gelebilir.
TELEFONUN TAMİRİ GECİKTİ DİYE HEMEN SUÇ OLUŞUR MU?
Hayır. Makul tamir süresinin aşılması tek başına suç oluşturmaz. Olayın tüm özellikleri birlikte değerlendirilir.
SERVİS FİŞİ DELİL OLUR MU?
Evet. Servis fişi, teslim tutanağı ve benzeri belgeler eşyanın teslim edildiğini göstermesi bakımından önemli delillerdendir.
BU SUÇ ŞİKÂYETE BAĞLI MIDIR?
Evet. Güveni kötüye kullanma suçunun temel şeklinin soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır.
TAMİRE BIRAKILAN OTOMOBİL GERİ VERİLMEZSE CEZA FARKLI MIDIR?
Evet. 2025 yılında yapılan düzenleme gereğince suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılmaktadır.
SONUÇ
Güveni kötüye kullanma suçu, taraflar arasındaki güven ilişkisini korumayı amaçlayan önemli suçlardan biridir. Bir eşyanın rızayla teslim edilmiş olması, o eşya üzerinde sınırsız tasarruf hakkı vermez. Özellikle tamir, bakım, emanet veya ticari ilişki nedeniyle teslim edilen malların teslim amacı dışında kullanılması ya da iade edilmemesi, şartları oluştuğunda ceza sorumluluğuna yol açabilir.
Kayseri’de özellikle telefon teknik servisleri, araç tamircileri ve emanet ilişkisinin yoğun olduğu ticari alanlarda yaşanan bu tür uyuşmazlıklarda, olayın hem ceza hukuku hem de özel hukuk yönünden birlikte değerlendirilmesi hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.
⸻
Bu içerik Av. Cemal YILDIRIM ve Av. Mücahid İsa DAĞLI (YD Hukuk ve Danışmanlık – Kayseri) tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları vardır; kesin değerlendirme için bir avukata danışınız.
Yasal Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir.